Drewno konstrukcyjne C24 to tarcica iglasta posortowana wytrzymałościowo według normy PN-EN 338, o charakterystycznej wytrzymałości na zginanie 24 MPa. Litera oznacza drewno iglaste, liczba – nośność. Tłumaczymy, co się za tym kryje i co sprawdzić przy odbiorze.
C24 to klasa wytrzymałości drewna konstrukcyjnego według normy PN-EN 338. Litera C pochodzi od angielskiego coniferous i oznacza drewno iglaste. Liczba 24 to charakterystyczna wytrzymałość na zginanie wyrażona w megapaskalach. To deklaracja nośności, a nie opis wyglądu deski ani gatunku drzewa.
Różnica między tarcicą kupioną „na oko" a drewnem klasy C24 nie polega na tym, że jedno jest ładniejsze. Polega na tym, że dla C24 znane są liczby, które konstruktor może wstawić do obliczeń. Bez nich projektant nie ma czego policzyć i musi przyjąć założenia z dużym zapasem.
Parametry klasy C24 według PN-EN 338:2016-06
Norma opisuje klasę kilkoma wartościami naraz. W praktyce projektowej liczą się przede wszystkim cztery poniższe.
| Parametr | Wartość dla C24 | Co z tego wynika na budowie |
|---|---|---|
| Wytrzymałość na zginanie | 24 MPa | Ile krokiew przeniesie od pokrycia, śniegu i wiatru |
| Moduł sprężystości (średni) | 11 000 MPa | Sztywność elementu, czyli jak bardzo się ugnie |
| Ściskanie wzdłuż włókien | 21 MPa | Praca słupów, płatwi i murłat opartych na wieńcu |
| Rozciąganie wzdłuż włókien | 14,5 MPa | Praca jętek i dolnych pasów wiązarów |
Gęstość charakterystyczna dla tej klasy wynosi 350 kg/m³. Ta liczba przydaje się przy liczeniu obciążenia własnego konstrukcji i przy szacowaniu, ile faktycznie zważy więźba, którą trzeba wnieść na mury.
Jak drewno trafia do klasy C24
Klasy nie nadaje się deklaratywnie. Drewno przechodzi sortowanie wytrzymałościowe opisane normą PN-EN 14081-1, w jednej z dwóch metod.
- Sortowanie wizualne — brakarz ocenia sęki, pęknięcia, krzywizny i przebieg włókien według ustalonych kryteriów.
- Sortowanie maszynowe — urządzenie mierzy moduł sprężystości lub gęstość elementu, najczęściej ultradźwiękami albo prześwietleniem.
Obie metody prowadzą do tej samej klasy, ale maszynowa daje mniejszy rozrzut, bo mierzy konkretną sztukę zamiast oceniać ją wzrokiem. W obu przypadkach klasyfikuje się pojedynczy element, a nie całą partię z jednej kłody.
Znak CE i dokumenty
Drewno konstrukcyjne wprowadzane do obrotu jako materiał nośny podlega znakowaniu CE, za którym stoi Deklaracja Właściwości Użytkowych oraz Zakładowa Kontrola Produkcji u producenta. Przy odbiorze dachu albo przy ubezpieczeniu budynku ta dokumentacja bywa jedynym dowodem, że w konstrukcji jest to, co założył projektant. Zapytaj o nią dostawcę jeszcze przed zamówieniem, a nie w dniu dostawy.
Dlaczego przekrój liczy konstruktor, a nie kalkulator z internetu
Klasa drewna to dopiero połowa odpowiedzi. Drugą połową jest przekrój i rozstaw, a te wynikają z Eurokodu 5 (PN-EN 1995-1-1) i z warunków konkretnej działki — strefy obciążenia śniegiem, kąta połaci, rodzaju pokrycia.
Przy stropach drewnianych o doborze przekroju najczęściej decyduje nie wytrzymałość, tylko dopuszczalne ugięcie. Norma ogranicza je zwykle do 1/250 rozpiętości, a dla stropów wykończonych sufitem z płyt gipsowo-kartonowych przyjmuje się ostrzejsze 1/300. Dla belki o rozpiętości 4,0 m to odpowiednio 16 mm i 13,3 mm — wartości, które łatwo przekroczyć, mimo że belka jest „mocna".
Do tego dochodzi pełzanie: drewno pod stałym obciążeniem odkształca się dalej przez lata. Eurokod opisuje to współczynnikiem kdef. Dla drewna litego wynosi on 0,6 w ogrzewanym wnętrzu (klasa użytkowania 1) i 0,8 tam, gdzie drewno pracuje przy wyższej wilgotności — na przykład w nieogrzewanym poddaszu czy zadaszonej wiacie (klasa użytkowania 2). Strop nad ogrzewanym pomieszczeniem liczy się według pierwszej z tych wartości. Dlatego moment bezwładności przekroju rośnie z trzecią potęgą wysokości belki, ale tylko liniowo z jej szerokością — podwyższenie belki daje nieporównanie więcej niż jej poszerzenie.
Wniosek jest prosty: przekroje bierze się z projektu konstrukcyjnego. Tabelka z forum nie zna Twojej strefy śniegowej.
Jak czytać zestawienie więźby z projektu
Zestawienie materiałów z projektu operuje nazwami ciesielskimi. Jeśli zamawiasz drewno pierwszy raz, warto je znać — bo to one, a nie „belki" i „deski", trafiają do wyceny.
- Murłata — belka ułożona na wieńcu, wzdłuż ściany. Przejmuje obciążenie z krokwi i przekazuje je na mur.
- Krokiew — element biegnący po spadku połaci, od murłaty do kalenicy. To on niesie łaty i pokrycie.
- Płatew — belka podpierająca krokwie w połowie ich długości, zmniejszająca rozpiętość.
- Jętka — poziomy element łączący dwie przeciwległe krokwie w dachu jętkowym.
- Kleszcze — para elementów obejmujących konstrukcję z dwóch stron, skręcanych przez słup lub krokiew.
- Łata i kontrłata — ruszt pod pokrycie. Kontrłata biegnie wzdłuż krokwi i tworzy szczelinę wentylacyjną, łata w poprzek niesie dachówkę lub blachę. Jakie przekroje podaje producent blachodachówki, opisujemy w tekście o łatach i kontrłatach pod blachodachówkę.
Przekroje podaje się w milimetrach jako szerokość na wysokość, a długości w metrach bieżących. Uwaga na kolejność wymiarów: belka 80×240 mm ustawiona „na płask" ma kilkakrotnie mniejszą nośność niż ta sama belka ustawiona wysokością w pionie. W zestawieniu zwykle widnieje przekrój, a nie sposób ułożenia — ten wynika z rysunku konstrukcyjnego.
Ile drewna schodzi na dach
Kubaturę więźby liczy się z zestawienia, sumując objętość poszczególnych elementów: szerokość razy wysokość razy długość razy liczba sztuk. Kalkulatory podające metry sześcienne „na 150 m² dachu" są zgadywaniem — ta sama powierzchnia połaci przy innym kącie nachylenia, innym rozstawie krokwi i innym pokryciu daje zupełnie inne zapotrzebowanie. Jeśli masz projekt, policzymy to z zestawienia zamiast szacować.
Co sprawdzić przy odbiorze drewna
- Czy przekroje zgadzają się z zestawieniem z projektu — mierz, nie licz na oko.
- Czy elementy nie są skręcone i nie mają pęknięć przechodzących przez cały przekrój.
- Czy sęki nie wypadają i nie skupiają się w jednym miejscu na długości.
- Czy oznaczenie klasy jest czytelne na elementach.
- Czy dostawa jest kompletna względem zestawienia — braki najlepiej wyłapać przy aucie.
W naszym tartaku w Lutomiersku więźbę docinamy pod konkretny projekt, więc listę elementów porównujemy z zestawieniem jeszcze przed załadunkiem. Zdjęcia placu i drewna w przekrojach znajdziesz w opisie firmy.
Najczęstsze pytania
Czy C24 to to samo co drewno impregnowane?
Nie. C24 opisuje nośność, impregnacja opisuje ochronę przed biologicznym rozkładem. To dwie niezależne cechy — drewno klasy C24 może być surowe albo impregnowane, a impregnacja sama w sobie nie podnosi klasy wytrzymałości.
Czym C24 różni się od C30?
Wyższą deklarowaną nośnością i sztywnością, co przy tej samej rozpiętości pozwala zejść z przekrojem. C24 jest klasą standardowo zakładaną w projektach domów jednorodzinnych. Podmiana klasy na inną niż w projekcie to zmiana konstrukcyjna i wymaga zgody projektanta.
Sosna czy świerk na więźbę?
W polskich warunkach do konstrukcji stosuje się przede wszystkim drewno sosnowe i świerkowe. Klasa C24 odnosi się do nośności, a nie do gatunku — oba te rodzime gatunki iglaste mogą ją osiągnąć. O tym, co akurat jest dostępne w potrzebnym przekroju, decyduje bieżący stan magazynu, więc pytaj o to przy wycenie.
Czy da się kupić samo drewno bez docinania?
Tak — krawędziaki, łaty, kontrłaty i deski sprzedajemy także w standardowych długościach, bez docinania pod projekt. Docinanie ma sens wtedy, gdy masz gotowe zestawienie elementów więźby.
Wyślij projekt, policzymy drewno
Prześlij projekt dachu albo samo zestawienie materiałów na marbudlutomiersk@op.pl, zadzwoń pod 604 091 655 albo wpadnij na ul. Poziomkową 1 w Lutomiersku. Odpowiadamy na zapytania z formularza kontaktowego w ciągu 24 godzin w dni robocze. Wycena jest bezpłatna i do niczego nie zobowiązuje.
Jak wygląda dostawa i rozładunek na placu, opisaliśmy w tekście o przygotowaniu placu budowy pod rozładunek HDS.
